4 Kasım 2018 Pazar

DBS (Derin Beyin Stimülasyonu / Uyarımı) ve Nöroetik

Derin Beyin Stimülasyonu (DBS), kronik olarak implante edilmiş elektrotların beyinde derinin uyarılmasını içerir ve striatumdaki dopamin nöronlarını etkileyen nörodejeneratif bir hastalık olan Parkinson Hastalığı'nın tedavisi için FDA onaylıdır. DBS ile nöromodülasyon çoğu zaman çok daha iyi yaşam sürdürebilmesine izin vererek bu hastalarda motor fonksiyonunu geri yükler. Ayrıca tedaviye dirençli depresyon, OKB, bağımlılık ve diğer nörolojik ve psikiyatrik sorunlar için tedavi olarak araştırılmaktadır. Her ne kadar DBS, nörolojik hastalıklardan muzdarip birçok insan için bir nimet olsa da, evlat edinilmesinden kaynaklanan birtakım şaşırtıcı sorunlar vardır. Birincisi, beyin cerrahisi ve bir stimülatörün kalıcı olarak implantasyonu gerektiren yüksek derecede invaziv bir tedavidir, bu da gerçek bir zarar verme olasılığını ve maliyet / fayda değiş tokuşlarını sorgular. Bu, bilim adamlarının, tedavinin ne zaman işlediğine dair çok az mekanik anlayışa sahip olmaları ve tedavi rejimleri ve elektrot yerleştirmenin, bilimden ziyade sanat tarafından daha fazla belirlenmeye eğilimli olması gerçeğiyle birleşir. Bazen DBS duygudurum değişiklikleri, hipomani veya mani *, bağımlılık davranışları veya hiperseksüel davranış gibi sıra dışı yan etkilere neden olur. Bir vakada, geniş kapsamlı müzikal zevklere sahip bir hasta, uyarılma sona erene kadar devam eden Johnny Cash'in müziği için bir fiksasyon geliştirdi (Mantione, Figee ve Denys 2014). Bildirilen diğer vakalar kişiliğindeki değişiklikleri içermektedir. Bu alandaki etik sorular, kişisel kimlik ya da “kim olduğunu değiştirmek” açısından sıklıkla tartışılan ruh halini ve / veya kişiliğini değiştiren yollara müdahale etmenin etiği etrafında dönmektedir.

Literatürden elde edilen en önemli örneklerden biri, müdahalesi olmayan, Parkinson Hastalığı'nın neden olduğu ağır motor disfonksiyonu nedeniyle yatalak ve hastaneye yatırılması gereken bir hastayı anlatmaktadır (Leentjens ve ark. 2004). DBS, motor belirtilerinde belirgin bir iyileşme sağladı, fakat aynı zamanda kurumsallaşmayı gerektirecek şekilde, onun, tedavi edilemeyen manik olmasına neden oldu. Böylece, bu talihsiz adam, yatalak ve katatonik ya da manik ve kurumsallaşmış arasında seçim yapmak zorunda kaldı. (Uyarılmamış haliyle) uyarımı sürdürmek için seçim yaptı (edebiyat, uyarılmış kişinin kendi içinde bir arada bulunup bulunmadığını belirtmez). Bu durumda olmasa da, hastanın, uyarılmamışken kronik stimülasyona gireceği, ancak stimülasyon altında iken, başka bir şekilde seçeceği bir durumu hayal edebiliyordu (ya da tersi ). İkilemler veya paradokslar için olasılık, örneğin, var olabilecek insanlar tarafından farklı bir şekilde değerlendirilen iki potansiyel sonucun değerini belirlemeye çalışırken ortaya çıkacaktır. Hangi kişiye (ya da hangi durumda devlete) öncelik vermeliyiz? Ya da, daha da şaşırtıcı: Eğer kişinin “kimliği” (anlatı veya sayısal) gerçekten de tedaviden geçiyorsa, bir kişiye bir prosedüre rıza gösterme veya uygulamada farklı bir kişiyi etkileyen bir sonucu seçme yetkisi vermeliyiz? Bunun gibi DBS vakaları gelecek yıllarda nöroetik uzmanlar için yem sağlayacaktır.
Beyin işlev bozukluğunu (ve özellikle psikiyatrik hastalıkları) tedavi etmek için geliştirilmiş birçok nöroteknolojinin, insan ajansı ile ilgili olarak düşündüğümüzün bazı yönlerini etkileyen birincil veya yan etkileri vardır. Bu nöroteknolojiler ile ortaya çıkan etik konular, 1) kendimizi veya kurumumuzu nasıl etkilediklerini belirlemek; 2) Bu etkiyi (ya da ajansı etkileme yeteneği) hangi değeri, pozitif ya da negatif olarak vermeliyiz; ve 3) Negatiflere karşı olumlu kazanımlar nasıl tartılır. Ortaya çıkan bir konu, bu tür analizleri etkili bir şekilde gerçekleştirmek için ajans unsurlarının yeterince açık bir anlayışına sahip olup olmamamızdır (Roskies 2015b). Dahası,
Son olarak, DBS yanı sıra nöral protezler ve BCI'lar başka bir nörolojik sorun çıkarır: insanlık anlayışımız ve makinelerle ilişkilerimiz. Bazıları, bu teknolojilerin bir kişiyi insandan başka bir şey haline getirerek bir cyborg'a dönüştürdüğünü iddia etmektedir. Bazıları, bizim türümüzün teknolojilerle icat etmemiz ve geliştirmemiz için sahip olduğumuz karakteristik disiplinin etik olmayan bir doğal uzantısı olduğunu düşünürken (Clark 2004), diğerleri biyo-sibernetik bir organizmanın yaratılmasının insanlığın doğası veya değeri hakkında sorunlu sorular doğurduğundan korkmaktadırlar. Kendilik veya Promethean dürtüleri ile ilgili sınırlar (Attiah ve Farah 2014; Sandel 2009).
Kaynak: Stanford Üniversitesi'ndeki bir makaleden Google çevirisi


Food and Drug Administration (FDA).

 FDA, Amerika Birleşik Devletleri'nin Sağlık Bakanlığı'na bağlı; gıda, diyet eklentileri, ilaç, biyolojik medikal ürünler, kan ürünleri, medikal araçlar, radyasyon yayan aletler, veteriner aletleri ve kozmetiklerden sorumlu bürosudur. 

DBS ile ilgili diğer linkler:

https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2016/09/derin-beyin-stimulasyonudbs-deneyimi.html

https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2016/08/tourette-sendromunda-derin-beyin.html


27 Ocak 2019'da eklendi:* " Derin beyin uyarımı sonrası gelişen manik nöbet
...........

ÖZ:  Subtalamik nükleusun derin beyin uyarımı (DBU), Parkinson hastalığının belirtilerini hafifletmek için etkili bir yöntemdir; ancak bu tedavinin bazı psikiyatrik yan etkileri olabilmektedir. DBU sonrası görülen mani, depresyon, özkıyım girişimleri, bilişsel sorunlar olası psikiyatrik yan etkilerdendir. Bu etkilerin ortaya çıkma düzeneği tam olarak anlaşılamamıştır. Aşağıda Parkinson hastalığı (PH) tedavisinde DBU uygulaması sırasında multidisipliner yaklaşımın önemine dikkat çekmek amacıyla, 73 yaşındaki daha önce psikiyatrik bozukluk öyküsü olmayan Parkinson hastasında DBU uygulanması sonrası gelişen mani kliniği ve tedavisi tartışılmıştır. (Anadolu Psikiyatri Derg 2016; 17(3):64-67) Anahtar sözcükler: Derin beyin uyarımı, manik nöbet, Parkinson hastalığı
......

OLGU: On iki yıldır PH olan 73 yaşında erkek hasta - beyin cerrahisi bölümünde altı ay önce bilateral STN; Subtalamik nükleus DBU; derin beyin uyarımı uygulanmış...-, 20 gündür süren peygamber olduğu düşüncesi, zehirlenme korkusu, sinirlilik, uykusuzluk, çok konuşma, hareketlilik ve cinsel istekte artış yakınmaları nedeniyle yakınları tarafından acil servise getirildi. Yapılan ilk ruhsal muayenede çağrışımları dağınıktı. Düşünce içeriğinde peygamber olduğu ve yakınlarının yemeğine zehir koyduğu şeklinde sanrılar vardı. Duygulanımı irritabldı. Psikomotor aktivitesi artmıştı.
..........

Alınan öykü ve yapılan incelemeler sonrasında bunama dışlandı. Özgeçmişinde psikiyatrik bozukluk öyküsünün olmadığı öğrenildi. Ailesinde psikiyatrik bozukluk öyküsüne rastlanmadı, babasının da PH olduğu öğrenildi.
............
SONUÇ PH’de DBU uygulamasının oldukça güvenli olduğuna ilişkin veriler olsa da, sonrasında psikiyatrik yan etkiler ortaya çıkabilmektedir.14 Bu nedenle DBU uygulanması planlanan hastaların operasyon öncesinde ve sonrasında psikiyatrik açıdan yakından izlenmesi önem taşımaktadır. " Kaynak: https://www.ejmanager.com/mnstemps/91/apd_17_13_19.pdf?t=1548417648


6 yorum:

  1. Bu yorum bir blog yöneticisi tarafından kaldırıldı.

    YanıtlayınSil
  2. "... sinirbilim camiasında çalışanları dahi şaşırtma potansiyeline sahip implant teknolojileri, derin beyin uyarımı teknikleri, transkraniyal manyetik uyarımı çalışmaları da nöroetiğin çalışma alanını genişlettiği gibi yanıt verilmesi gereken yüzlerce soru da üretmektedir. Örneğin bir internet sitesinden 1000 dolardan daha düşük fiyatlara transkraniyal manyetik uyarım cihazları satın alınabilmektedir. Bu cihazların portatif hale gelip, ucuzlamaları araştırma maliyetlerini düşürdüğü kadar cihazlara ulaşmakta bir kısıtlama olmadığı için hemen hemen herkesin erişimine de kontrolsüzce açılmaktadır. Ya da son günlerde gündemi meşgul eden beyin aktivitesini konuşmaya çevirme deneyleri hepimizi şaşırtıp umut verdiği kadar bir yandan da distopik uygulamalar konusunda çeşitli endişeler de yaratmaktadır...." http://noroblog.net/2019/05/12/noroetik-nedir/

    YanıtlayınSil
  3. BİR ÇOK KONUDA; Gen Etkisi %50 - Çevre etkisi %50? https://www.bilimveutopya.com.tr/savasci-gen-monoamin-oksidaz-mao

    YanıtlayınSil
  4. Bir çok konu sadece bir nedene indirgenecek kadar basit değil:

    "Gershon'dan Genetiğin, affektif bozuklukların etiyolojisindeki rolünü anlamak için yapılan çalışmalarda halen bazı güçlükler yaşanmaktadır. Bunun nedenleri arasında: 1) Affektif bozukluğu olanlardaki biyolojik heterojenite, 2) Affektif spektrum içindeki değişik tanı guruplarının, belirlenmesinde yaşanan güçlükler, 3) Genetik geçişin çeşidini tanımlamamızdaki güçlükler, 4) Genetik geçişin geçerliliğini sağlayan biyolojik belirleyicilerin bulunmasına yönelik çalışmaların başarısızlıkla sonuçlanmış olması sayılabilir. Nadiren bazı ailelerde tek bir genin hastalığa yatkınlıktan sorumlu olduğu söylenebilirse de, çoğunluğunun çok sayıda genin etkileşiminden oluşan dinamik mutasyon veya "imprinting" gibi karmaşık genetik mekanizmalardan oluştuğu düşünülmektedir.


    ..önemli bulgu da ırklar arası farklılıklardır.

    Örneğin son yıllarda MAO-A geni ve BP bozukluk arasında genetik bağlantı olduğu beyaz ırkta gösterilmiş, fakat Japon ırkında MAO-A geninde polimorfizmin ve amino asit değişikliklerinin gösterilmesi için BP, UP ve şizofreni hastalarının allel frekansları veya genotip dağılımlarına bakıldığında herhangi bir ilişki saptanamamıştır (Sasaki 1998). "

    Kaynak: ME Ceylan, ET Oral, Araştırma ve Klinik Uygulamada Biyolojik Psikiyatri, Cilt 4, Duygudurum Bozuklukları, 2000, İstanbul

    YanıtlayınSil
  5. http://www.istanbulsaglik.gov.tr/w/tez/pdf/psikiyatri/dr_kursat_altinbas.pdf

    YanıtlayınSil
  6. Çoğunluk sadece bunu anlayabilir mi? "Bir çok konu sadece bir nedene indirgenecek kadar basit değil!"

    YanıtlayınSil