Derin Beyin Uyarımı (DBS) Ne Derece Etkilidir? Zararlı mıdır?

TS de beyin pili ne derece etkili ve zararlı mıdır?

"DBS = Deep Brain Stimulation = Derin Beyin Uyarımı" günlük konuşma dilinde "Beyin Pili" olarak isimlendiriliyor. Türkiye'de; TS tanısı olan, farklı yaşlarda, en az beş kişinin DBS yaptırdığı bilgimiz var. Bir kişi ile ilgili olarak derlediğim bir yazı da var.

EN hanım, bu yöntem de kişilere göre farklı sonuçlara neden olabiliyor. Bu nedenle, "Zararlı mıdır?" sorunuz için; zarar / yarar değerlendirmesi hekimle, hatta disiplinlerarası hekimlerle birlikte kişinin ve çevresinin yaşadığı / yaşattığı sıkıntılara ve kişinin beklentilerine göre yapılabiliyor. Bununla ilgili çalışmayı da iletebilirim ayrıca.

"Ne derece etkili?" sorunuz için Stanford Üniversitesi'ndeki bir MAKALE'ye göre: "Nörodejeneratif bir hastalık olan PARKİNSON Hastalığı'nın tedavisi için FDA onaylıdır. DBS ile nöromodülasyon çoğu zaman çok daha iyi yaşam sürdürebilmesine izin vererek bu hastalarda motor fonksiyonunu geri yükler. Ayrıca tedaviye dirençli depresyon, OKB, bağımlılık ve diğer nörolojik ve psikiyatrik sorunlar için tedavi olarak araştırılmaktadır". TS ise nörogelişimsel bir bozukluk olarak günümüzde tanımlıdır. Dolaysıyla TS'de DBS uygulamaları da araştırma aşamasındadır.

Yine MAKALE'ye göre; "DBS, bazen, duygudurum değişiklikleri, hipomani veya mani, bağımlılık davranışları veya hiperseksüel davranış gibi sıra dışı yan etkilere neden olur." 

MAKALE: (1)  "DBS  ve Nöroetik" için: https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2018/11/dbs-derin-beyin-stimulasyonu-uyarm-ve.html 

(2) "DBS Nasıl ve Neye Göre Uygulanır?" için: https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2016/08/tourette-sendromunda-derin-beyin.html

Tourette Sendromu'nda DBS:
Türkiye’de(n) DBS  yaptıran 5 KİŞİ (TS tanılı) ve bunlardan  4 KİŞİNİN yaklaşık olarak durumu:

2017 yılında DBS uygulaması (18 yaş altı) iki kişi: Birisinde tikler belirgin şekilde ön plandaydı. DBS sonucu bir değişiklik olmadığı bilgisi var. Diğerinde ise basit tiklerin sona erdiği, ancak Koprolali'nin devam ettiği bilgisi var. 

DBS uygulaması (18 yaş üstü) ile  2016 yılından Türkiye'den bir kişi; 2017 itibarıyla tikleri devam ediyordu; "Dakika başına ortalama 13 defa ''hah'' diye ses tiki yapıp kafa sallıyor ve boyun devirip kaș göz tikleri yapıyorum. Saatte ise 13×60=780. Genelde 8 saat uyuyorum ve uyurken tik yapmıyorum. Geriye 16 saat kalır ve 16×780=12480. Özetle bir günde ortalama 13bin defa tik yapıyorum (Haziran 2017). " Şimdilik DBS öncesi ve sonrası için uygulamaya bağlı olumlu ve/veya olumsuz bir durum bilinmiyor:  https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2016/09/derin-beyin-stimulasyonudbs-deneyimi.html

DBS uygulaması (18 yaş üstü) ile  2004 yılından Türkiye'den bir diğer kişi; ".... tekrar topluma girer, yaşamı biraz daha kolaylaşmıştır. Ama bu tedavi onun tekrar çalışmasına imkan sağlamaz. Bir kaç deneme sonrası çalışamayacağı anlaşılır. Mevcut hastalığının yanında ağır bir depresyon içindedir ve kronik bazı psikolojik rahatsızlıkar da ortaya çıkmıştır. Deneysel tedavi önemli rahatlama sağlamasına rağmen, hastalığı ortadan kaldırmadığı gibi elektrik akımının beynin diğer bölgelerini de etkileyebilmesi nedeniyle farklı alışkanlıklara ve rahatsızlıklara neden olmaktadır. Genç adam eskiye oranla hastalığı ile daha iyi mücadele edebilmekte ama çalışamamakta ve kendi içine kapanık bir yaşam sürmektedir."  : https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2016/05/farkindalik-aylari-ne-icin-olmal-ve-de.html

DBS uygulaması yapıldığını gazetelerden okuduğumuz bir kişinin şimdiki durumu ile ilgili hiç bir bilgi şimdilik bilinmiyor.

Parkinson'da DBS:
(Anadolu Psikiyatri Derg 2016; 17(3):64-67):
Türkiye'den bir DBS uygulaması (70 yaş üstü): "On iki yıldır Parkinson Hastası (PH) olan 73 yaşında erkek hasta - beyin cerrahisi bölümünde altı ay önce bilateral STN; Subtalamik nükleus DBU; derin beyin uyarımı uygulanmış...-, 20 gündür süren peygamber olduğu düşüncesi, zehirlenme korkusu, sinirlilik, uykusuzluk, çok konuşma, hareketlilik ve cinsel istekte artış yakınmaları nedeniyle yakınları tarafından acil servise getirildi. Yapılan ilk ruhsal muayenede çağrışımları dağınıktı. Düşünce içeriğinde peygamber olduğu ve yakınlarının yemeğine zehir koyduğu şeklinde sanrılar vardı. Duygulanımı irritabldı. Psikomotor aktivitesi artmıştı.
..........

Alınan öykü ve yapılan incelemeler sonrasında bunama dışlandı. Özgeçmişinde psikiyatrik bozukluk öyküsünün olmadığı öğrenildi. Ailesinde psikiyatrik bozukluk öyküsüne rastlanmadı, babasının da PH olduğu öğrenildi.
............
ÖZ: Subtalamik nükleusun derin beyin uyarımı (DBU), Parkinson hastalığının belirtilerini hafifletmek için etkili bir yöntemdir; ancak bu tedavinin bazı psikiyatrik yan etkileri olabilmektedir. DBU sonrası görülen mani, depresyon, özkıyım girişimleri, bilişsel sorunlar olası psikiyatrik yan etkilerdendir. Bu etkilerin ortaya çıkma düzeneği tam olarak anlaşılamamıştır. Aşağıda Parkinson hastalığı (PH) tedavisinde DBU uygulaması sırasında multidisipliner yaklaşımın önemine dikkat çekmek amacıyla, 73 yaşındaki daha önce psikiyatrik bozukluk öyküsü olmayan Parkinson hastasında DBU uygulanması sonrası gelişen mani kliniği ve tedavisi tartışılmıştır. (Anadolu Psikiyatri Derg 2016; 17(3):64-67) Anahtar sözcükler: Derin beyin uyarımı, manik nöbet, Parkinson hastalığı
......

SONUÇ PH’de DBU uygulamasının oldukça güvenli olduğuna ilişkin veriler olsa da, sonrasında psikiyatrik yan etkiler ortaya çıkabilmektedir.14 Bu nedenle DBU uygulanması planlanan hastaların operasyon öncesinde ve sonrasında psikiyatrik açıdan yakından izlenmesi önem taşımaktadır. " Kaynak: https://www.ejmanager.com/mnstemps/91/apd_17_13_19.pdf?t=1548417648

Stanford Üniversitesi'ndeki bir makaleden Google çevirisi ile:
Yurt dışından bir DBS uygulaması (yaş ?): "Literatürden elde edilen en önemli örneklerden biri -ilaçla tedavi  olamadığını anlayabildiğim- Parkinson Hastalığı'nın neden olduğu ağır motor disfonksiyonu nedeniyle yatalak ve hastaneye yatırılması gereken bir hastayı anlatmaktadır (Leentjens ve ark. 2004). DBS, motor belirtilerinde belirgin bir iyileşme sağladı, fakat aynı zamanda, ......, onun, tedavi edilemeyen manik olmasına neden oldu."
Kaynak: https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2018/11/dbs-derin-beyin-stimulasyonu-uyarm-ve.html

Derleyen: A.Şükran Demiralp; 27 Ocak 2019

DBS (Derin Beyin Stimülasyonu / Uyarımı) ve Nöroetik

Derin Beyin Stimülasyonu (DBS), kronik olarak implante edilmiş elektrotların beyinde derinin uyarılmasını içerir ve striatumdaki dopamin nöronlarını etkileyen nörodejeneratif bir hastalık olan Parkinson Hastalığı'nın tedavisi için FDA onaylıdır. DBS ile nöromodülasyon çoğu zaman çok daha iyi yaşam sürdürebilmesine izin vererek bu hastalarda motor fonksiyonunu geri yükler. Ayrıca tedaviye dirençli depresyon, OKB, bağımlılık ve diğer nörolojik ve psikiyatrik sorunlar için tedavi olarak araştırılmaktadır. Her ne kadar DBS, nörolojik hastalıklardan muzdarip birçok insan için bir nimet olsa da, evlat edinilmesinden kaynaklanan birtakım şaşırtıcı sorunlar vardır. Birincisi, beyin cerrahisi ve bir stimülatörün kalıcı olarak implantasyonu gerektiren yüksek derecede invaziv bir tedavidir, bu da gerçek bir zarar verme olasılığını ve maliyet / fayda değiş tokuşlarını sorgular. Bu, bilim adamlarının, tedavinin ne zaman işlediğine dair çok az mekanik anlayışa sahip olmaları ve tedavi rejimleri ve elektrot yerleştirmenin, bilimden ziyade sanat tarafından daha fazla belirlenmeye eğilimli olması gerçeğiyle birleşir. Bazen DBS duygudurum değişiklikleri, hipomani veya mani *, bağımlılık davranışları veya hiperseksüel davranış gibi sıra dışı yan etkilere neden olur. Bir vakada, geniş kapsamlı müzikal zevklere sahip bir hasta, uyarılma sona erene kadar devam eden Johnny Cash'in müziği için bir fiksasyon geliştirdi (Mantione, Figee ve Denys 2014). Bildirilen diğer vakalar kişiliğindeki değişiklikleri içermektedir. Bu alandaki etik sorular, kişisel kimlik ya da “kim olduğunu değiştirmek” açısından sıklıkla tartışılan ruh halini ve / veya kişiliğini değiştiren yollara müdahale etmenin etiği etrafında dönmektedir.

Literatürden elde edilen en önemli örneklerden biri, müdahalesi olmayan, Parkinson Hastalığı'nın neden olduğu ağır motor disfonksiyonu nedeniyle yatalak ve hastaneye yatırılması gereken bir hastayı anlatmaktadır (Leentjens ve ark. 2004). DBS, motor belirtilerinde belirgin bir iyileşme sağladı, fakat aynı zamanda kurumsallaşmayı gerektirecek şekilde, onun, tedavi edilemeyen manik olmasına neden oldu. Böylece, bu talihsiz adam, yatalak ve katatonik ya da manik ve kurumsallaşmış arasında seçim yapmak zorunda kaldı. (Uyarılmamış haliyle) uyarımı sürdürmek için seçim yaptı (edebiyat, uyarılmış kişinin kendi içinde bir arada bulunup bulunmadığını belirtmez). Bu durumda olmasa da, hastanın, uyarılmamışken kronik stimülasyona gireceği, ancak stimülasyon altında iken, başka bir şekilde seçeceği bir durumu hayal edebiliyordu (ya da tersi ). İkilemler veya paradokslar için olasılık, örneğin, var olabilecek insanlar tarafından farklı bir şekilde değerlendirilen iki potansiyel sonucun değerini belirlemeye çalışırken ortaya çıkacaktır. Hangi kişiye (ya da hangi durumda devlete) öncelik vermeliyiz? Ya da, daha da şaşırtıcı: Eğer kişinin “kimliği” (anlatı veya sayısal) gerçekten de tedaviden geçiyorsa, bir kişiye bir prosedüre rıza gösterme veya uygulamada farklı bir kişiyi etkileyen bir sonucu seçme yetkisi vermeliyiz? Bunun gibi DBS vakaları gelecek yıllarda nöroetik uzmanlar için yem sağlayacaktır.

Beyin işlev bozukluğunu (ve özellikle psikiyatrik hastalıkları) tedavi etmek için geliştirilmiş birçok nöroteknolojinin, insan ajansı ile ilgili olarak düşündüğümüzün bazı yönlerini etkileyen birincil veya yan etkileri vardır. Bu nöroteknolojiler ile ortaya çıkan etik konular, 1) kendimizi veya kurumumuzu nasıl etkilediklerini belirlemek; 2) Bu etkiyi (ya da ajansı etkileme yeteneği) hangi değeri, pozitif ya da negatif olarak vermeliyiz; ve 3) Negatiflere karşı olumlu kazanımlar nasıl tartılır. Ortaya çıkan bir konu, bu tür analizleri etkili bir şekilde gerçekleştirmek için ajans unsurlarının yeterince açık bir anlayışına sahip olup olmamamızdır (Roskies 2015b). Dahası,

Son olarak, DBS yanı sıra nöral protezler ve BCI'lar başka bir nörolojik sorun çıkarır: insanlık anlayışımız ve makinelerle ilişkilerimiz. Bazıları, bu teknolojilerin bir kişiyi insandan başka bir şey haline getirerek bir cyborg'a dönüştürdüğünü iddia etmektedir. Bazıları, bizim türümüzün teknolojilerle icat etmemiz ve geliştirmemiz için sahip olduğumuz karakteristik disiplinin etik olmayan bir doğal uzantısı olduğunu düşünürken (Clark 2004), diğerleri biyo-sibernetik bir organizmanın yaratılmasının insanlığın doğası veya değeri hakkında sorunlu sorular doğurduğundan korkmaktadırlar. Kendilik veya Promethean dürtüleri ile ilgili sınırlar (Attiah ve Farah 2014; Sandel 2009).

Kaynak: Stanford Üniversitesi'ndeki bir makaleden Google çevirisi

Food and Drug Administration (FDA).

 FDA, Amerika Birleşik Devletleri'nin Sağlık Bakanlığı'na bağlı; gıda, diyet eklentileri, ilaç, biyolojik medikal ürünler, kan ürünleri, medikal araçlar, radyasyon yayan aletler, veteriner aletleri ve kozmetiklerden sorumlu bürosudur. 

DBS ile ilgili diğer linkler:

https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2016/09/derin-beyin-stimulasyonudbs-deneyimi.html

https://asukrandemiralp2.blogspot.com/2016/08/tourette-sendromunda-derin-beyin.html

27 Ocak 2019'da eklendi:* " Derin beyin uyarımı sonrası gelişen manik nöbet
...........

ÖZ:  Subtalamik nükleusun derin beyin uyarımı (DBU), Parkinson hastalığının belirtilerini hafifletmek için etkili bir yöntemdir; ancak bu tedavinin bazı psikiyatrik yan etkileri olabilmektedir. DBU sonrası görülen mani, depresyon, özkıyım girişimleri, bilişsel sorunlar olası psikiyatrik yan etkilerdendir. Bu etkilerin ortaya çıkma düzeneği tam olarak anlaşılamamıştır. Aşağıda Parkinson hastalığı (PH) tedavisinde DBU uygulaması sırasında multidisipliner yaklaşımın önemine dikkat çekmek amacıyla, 73 yaşındaki daha önce psikiyatrik bozukluk öyküsü olmayan Parkinson hastasında DBU uygulanması sonrası gelişen mani kliniği ve tedavisi tartışılmıştır. (Anadolu Psikiyatri Derg 2016; 17(3):64-67) Anahtar sözcükler: Derin beyin uyarımı, manik nöbet, Parkinson hastalığı
......

OLGU: On iki yıldır PH olan 73 yaşında erkek hasta - beyin cerrahisi bölümünde altı ay önce bilateral STN; Subtalamik nükleus DBU; derin beyin uyarımı uygulanmış...-, 20 gündür süren peygamber olduğu düşüncesi, zehirlenme korkusu, sinirlilik, uykusuzluk, çok konuşma, hareketlilik ve cinsel istekte artış yakınmaları nedeniyle yakınları tarafından acil servise getirildi. Yapılan ilk ruhsal muayenede çağrışımları dağınıktı. Düşünce içeriğinde peygamber olduğu ve yakınlarının yemeğine zehir koyduğu şeklinde sanrılar vardı. Duygulanımı irritabldı. Psikomotor aktivitesi artmıştı.
..........

Alınan öykü ve yapılan incelemeler sonrasında bunama dışlandı. Özgeçmişinde psikiyatrik bozukluk öyküsünün olmadığı öğrenildi. Ailesinde psikiyatrik bozukluk öyküsüne rastlanmadı, babasının da PH olduğu öğrenildi.
............
SONUÇ PH’de DBU uygulamasının oldukça güvenli olduğuna ilişkin veriler olsa da, sonrasında psikiyatrik yan etkiler ortaya çıkabilmektedir.14 Bu nedenle DBU uygulanması planlanan hastaların operasyon öncesinde ve sonrasında psikiyatrik açıdan yakından izlenmesi önem taşımaktadır. " Kaynak: https://www.ejmanager.com/mnstemps/91/apd_17_13_19.pdf?t=1548417648